TPHCM đề xuất bồi thường, tái định cư trước khi duyệt chủ trương đầu tư

TP.HCM đang đề xuất một cơ chế mới cho phép thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư dự án chính. Nếu được thông qua, công tác giải phóng mặt bằng có thể triển khai song song với quá trình chuẩn bị dự án, qua đó rút ngắn khoảng 5–7 tháng và sớm tạo quỹ đất sạch cho những công trình quan trọng, cấp bách. Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng thường chiếm nhiều thời gian và có thể ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án đầu tư tại TP.HCM.

TP.HCM đề xuất bồi thường đất trước khi duyệt chủ trương đầu tư

UBND TP.HCM đã có tờ trình gửi HĐND TP.HCM về dự thảo nghị quyết quy định tiêu chí, điều kiện, trình tự và thủ tục để thực hiện dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập trước khi quyết định hoặc phê duyệt chủ trương đầu tư dự án chính.

Điểm đáng chú ý của đề xuất là thay vì chờ dự án chính hoàn tất các thủ tục đầu tư rồi mới tiến hành bồi thường, giải phóng mặt bằng, thành phố muốn cho phép hai quá trình được triển khai song song trong một số trường hợp đáp ứng điều kiện.

Cách làm này nhằm tạo quỹ đất sạch sớm hơn, đặc biệt đối với những dự án quan trọng cần đẩy nhanh tiến độ.

Theo đề xuất, sau khi có văn bản của cơ quan có thẩm quyền xác định dự án thuộc trường hợp cần triển khai ngay, cơ quan được giao nhiệm vụ có thể tiến hành lập dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư độc lập.

Tuy nhiên, đây hiện là đề xuất đang được trình HĐND TP.HCM xem xét, không đồng nghĩa tất cả dự án tại thành phố đã được phép thực hiện bồi thường trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư.

TP.HCM đề xuất tách bồi thường thành dự án riêng để đẩy nhanh tiến độ dự án

Theo UBND TP.HCM, quá trình lập, thẩm định và phê duyệt dự án đầu tư trên thực tế có thể mất khoảng 5–6 tháng. Sau khi dự án được phê duyệt, việc triển khai dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có thể cần thêm khoảng 5–7 tháng.

Nếu phải thực hiện tuần tự từng bước, thời gian chuẩn bị mặt bằng có thể kéo dài, từ đó ảnh hưởng đến tiến độ chung của dự án cũng như khả năng giải ngân vốn đầu tư.

Với cơ chế được đề xuất, quá trình chuẩn bị dự án chính và công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng có thể được triển khai song song. Thành phố kỳ vọng cách làm này có thể giúp rút ngắn khoảng 5–7 tháng so với quy trình thực hiện tuần tự.

Nói một cách dễ hiểu, thay vì:

Chuẩn bị dự án → phê duyệt chủ trương đầu tư → bồi thường, giải phóng mặt bằng → có đất sạch

thì trong những trường hợp đủ điều kiện, công tác chuẩn bị dự án và giải phóng mặt bằng có thể được tiến hành đồng thời.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với những dự án hạ tầng quy mô lớn, nơi việc chậm bàn giao mặt bằng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thời điểm khởi công và tiến độ thi công.

Những dự án nào có thể được bồi thường, giải phóng mặt bằng

Cơ chế mới được đề xuất không có nghĩa mọi dự án trên địa bàn TP.HCM đều có thể tiến hành thu hồi đất, bồi thường trước khi chủ trương đầu tư được phê duyệt.

Theo nội dung dự thảo, đối tượng được xem xét gồm các dự án đầu tư công cần triển khai ngay; một số dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP) sử dụng ngân sách thành phố và các nguồn vốn hợp pháp khác; dự án đầu tư cần triển khai ngay theo quy định cùng các dự án, công trình xây dựng cấp bách, khẩn cấp.

UBND TP.HCM cũng cho rằng việc áp dụng cần được giới hạn đối với những công trình thực sự cấp bách, khẩn cấp, có văn bản chỉ đạo trực tiếp của cấp có thẩm quyền.

Điều kiện này nhằm hạn chế việc triển khai tràn lan, gây phân tán nguồn lực tài chính công hoặc thực hiện bồi thường khi dự án chính chưa có đủ cơ sở để triển khai.

Như vậy, bản chất của đề xuất không phải cho phép tất cả các dự án được “thu hồi đất trước”, mà tạo một cơ chế đặc thù để công tác chuẩn bị mặt bằng có thể đi trước đối với những dự án đáp ứng tiêu chí và điều kiện cụ thể.

Nếu dự án thay đổi sau khi đã bồi thường

Một vấn đề đáng chú ý khi cho phép công tác bồi thường đi trước dự án chính là khả năng dự án sau đó thay đổi ranh giới, điều chỉnh quy hoạch hoặc thậm chí tạm dừng.

Đây cũng là nội dung được TP.HCM tính đến trong dự thảo.

Theo đề xuất, trường hợp dự án chính thay đổi phạm vi, ranh giới hoặc tạm dừng sau khi dự án bồi thường đã được triển khai, các cơ quan liên quan phải rà soát toàn bộ chi phí đã thực hiện nhằm có phương án xử lý và bảo toàn nguồn ngân sách nhà nước.

Công nhân thu dọn phế liệu để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư thi công dự án Nâng cấp, mở rộng quốc lộ 13

Đối với quỹ đất sạch và tài sản đã hình thành từ quá trình bồi thường, thành phố đề xuất có thể nghiên cứu chuyển đổi sang mục đích công ích hoặc mục đích thương mại hợp pháp khác, đồng thời báo cáo HĐND TP.HCM xem xét.

Quy định này nhằm hạn chế tình trạng ngân sách đã được sử dụng để giải phóng mặt bằng nhưng dự án không tiếp tục triển khai, khiến đất sau thu hồi bị bỏ trống hoặc sử dụng không hiệu quả.

Bên cạnh đó, UBND TP.HCM cũng đề xuất phân cấp thẩm quyền phê duyệt dự án bồi thường chi tiết cho Chủ tịch UBND cấp xã. Việc phân cấp được kỳ vọng giúp giảm bớt một số khâu thủ tục và rút ngắn thời gian thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Nhận tư vấn pháp lý miễn phí tại đây

Tham khảo nhà phố giá tốt – Tìm nhà theo tài chính

Nếu được HĐND TP.HCM thông qua, cơ chế này có thể giúp quá trình chuẩn bị dự án và giải phóng mặt bằng diễn ra song song, qua đó rút ngắn thời gian tạo quỹ đất sạch và hỗ trợ đẩy nhanh các công trình quan trọng, cấp bách. Tuy nhiên, việc áp dụng sẽ phải tuân thủ các tiêu chí, điều kiện và trình tự cụ thể. Ở thời điểm hiện tại, nội dung trên vẫn là đề xuất được UBND TP.HCM trình HĐND TP.HCM xem xét. Vì vậy, cần tiếp tục theo dõi quyết định chính thức và các hướng dẫn triển khai sau khi nghị quyết được thông qua.