TP.HCM sắp có hàng loạt xã lên phường - Tác động lớn đến đô thị
Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn điều chỉnh hành chính quan trọng khi nhiều xã dự kiến được nâng cấp lên phường theo lộ trình cụ thể và triển khai nhanh chóng. Đây không chỉ là thay đổi về tên gọi mà còn phản ánh rõ quá trình đô thị hóa mạnh mẽ của thành phố. Sau sắp xếp, TP.HCM hiện có 168 đơn vị hành chính cấp xã (113 phường, 54 xã và 1 đặc khu); trong bối cảnh các khu vực vùng ven phát triển nhanh, việc chuyển đổi này là cần thiết để hoàn thiện quản lý đô thị, nâng cao hiệu quả điều hành và đáp ứng nhu cầu thực tế của người dân.
Lộ trình 9 bước rõ ràng, hoàn tất trước tháng 6/2026
Theo kế hoạch đã được ban hành, TP.HCM triển khai quy trình chuyển xã lên phường theo 9 bước với tiến độ chặt chẽ. Các xã sẽ bắt đầu bằng việc tự đánh giá hiện trạng theo tiêu chí đô thị, sau đó gửi Sở Nội vụ thẩm định. Tiếp theo là các bước lấy ý kiến cử tri, thông qua Hội đồng Nhân dân các cấp và hoàn thiện hồ sơ trình lên cơ quan Trung ương.
Toàn bộ quá trình này dự kiến phải hoàn tất trước ngày 15/6/2026 – một mốc thời gian khá gấp, cho thấy quyết tâm đẩy nhanh tiến độ của thành phố. Sau khi hồ sơ được trình, Bộ Nội vụ sẽ thẩm định trong vòng 30 ngày trước khi Chính phủ xem xét và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định.
Điểm đáng chú ý là quy trình này được thực hiện bài bản, có sự tham gia của nhiều cấp, từ cơ sở đến Trung ương, đảm bảo tính minh bạch và phù hợp với quy định pháp luật.
Nhiều xã đã vượt xa tiêu chuẩn phường
Một trong những cơ sở quan trọng cho việc nâng cấp là thực tế nhiều xã tại TP.HCM đã có quy mô dân số và mức độ phát triển vượt xa tiêu chuẩn của một phường.
Theo quy định, một phường thường có quy mô dân số khoảng 21.000 người. Tuy nhiên, nhiều xã hiện nay đã vượt ngưỡng này rất xa. Đơn cử như xã Bà Điểm có hơn 200.000 dân, Đông Thạnh gần 190.000 dân, Bình Hưng hơn 180.000 dân và Vĩnh Lộc trên 160.000 dân. Những con số này cho thấy các khu vực này thực chất đã vận hành như những đô thị đông đúc.
Không chỉ dân số, diện tích của nhiều xã cũng rất lớn, có nơi vượt 30 km². Điều này kéo theo áp lực lớn về hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục và quản lý dân cư. Việc duy trì mô hình “xã” trong khi thực tế đã mang tính đô thị khiến công tác quản lý gặp nhiều hạn chế.
Áp lực từ siêu đô thị buộc phải thay đổi
TP.HCM hiện được xem là một “siêu đô thị” với quy mô kinh tế hàng đầu cả nước. Năm 2025, tổng thu ngân sách của thành phố đạt khoảng 800.000 tỷ đồng, chiếm hơn 32% tổng thu quốc gia. Sự phát triển mạnh mẽ này kéo theo áp lực lớn lên hệ thống quản lý hành chính, đặc biệt ở cấp cơ sở.
Trước đó, thành phố cũng đã bổ sung thêm lãnh đạo cho nhiều xã, phường đông dân nhằm giảm tải công việc. Điều này cho thấy các đơn vị cấp xã tại nhiều khu vực đã phải vận hành vượt quá khung quy định thông thường.
Do đó, việc chuyển đổi xã lên phường không chỉ mang ý nghĩa hành chính mà còn là giải pháp để nâng cao năng lực quản lý, phân bổ nguồn lực hợp lý và cải thiện chất lượng dịch vụ công cho người dân.
Tác động đến quy hoạch và bất động sản
Việc nâng cấp đơn vị hành chính thường kéo theo những thay đổi đáng kể về quy hoạch đô thị, hạ tầng và giá trị bất động sản. Khi một khu vực được chuyển từ xã lên phường, đồng nghĩa với việc nơi đó được công nhận là khu vực đô thị, từ đó mở ra nhiều cơ hội phát triển mới.
Hạ tầng có xu hướng được đầu tư mạnh hơn, các dịch vụ công được nâng cấp và khả năng thu hút đầu tư cũng tăng lên. Đây là lý do khiến thông tin “xã lên phường” luôn nhận được sự quan tâm lớn từ thị trường bất động sản.
Tuy nhiên, không phải tất cả các xã đều có thể chuyển đổi ngay lập tức. Những địa phương chưa đáp ứng đủ tiêu chí về hạ tầng, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp hay cơ cấu kinh tế sẽ cần thêm thời gian để hoàn thiện.
